Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki Süryani Kiliseleri’ne Ait Kiborium Formlu Kduşkudşin Örnekleri

Abstract

Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin kadim halkları arasında yer alan Süryaniler, birçok kaynaktan beslenerek kendi özgün mimari ve sanatlarını yaratmayı başarmışlardır. Süryani sanatının bu özgün unsurları arasında, kduşkudşin uygulamaları dikkat çekmektedir. Süryanice “kutsalların kutsalı” anlamına gelen kduşkudşin, Süryani Kilisesi’nin en önemli sakramentlerden biri olan Evharistiya ayinin icra edildiği litürjik bir eleman olarak ifade edilmektedir. Hayatın masası, Tanrı’nın sofrası, hayat suyu veren kaynak, hayat ırmağı, İsa’nın beşiği ve mezarı gibi simgesel anlamı olan kduşkudşinler, bu kutsiyeti vurgulayan mimari unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Çalışma kapsamında incelenen kiboriom formlu kduşkudşin örnekleri, XVIII. yüzyıl ile XX. yüzyıl arasına tarihlenmektedir. Bu örnekler, Adıyaman Diyarbakır, Mardin merkez ve Midyat İlçesi’ndeki Süryani Kiliselerinde yer almaktadır. Kiborium formlu kduşkudşinler, farklı dönem ve üslupsal etkileşimlerin sonucu olarak Süryani mimarisinde özgün formlarının dışına çıkan uygulamalara dönüşmüştür. Hıristiyanlık sanatına ait kiboriom örnekleriyle parallelik taşıyan örneklerin yanısıra kiboriom formunun belirleyici unsurlarının değiştirildiği, cephe düzeninde farklılaşan kduşkudşinlere rastlamak mümkündür. Makale çalışmamız kapsamında ele alınan örnekler, ölçüm, fotoğraflama ve genel görünüşü sunan çizim çalışmaları ile desteklenerek, cephe düzenini meydana getiren unsurlar tipolojik açıdan tanıtılmıştır. Kutsalı vurgulayan litürjik bir unsur olarak ön plana çıkan kiboriom formlu kduşkudşinler, Hıristiyan sanatı bağlamında benzer uygulamalar üzerinden değerlendirilmeye çalışılmıştır.

Keywords

Citation

@article{guneydoguanadolubolgesindekisu2021,
  title = {{Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki Süryani Kiliseleri’ne Ait Kiborium Formlu Kduşkudşin Örnekleri}},
  author = {Telli, Evin and Top, Mehmet},
  year = {2021},
  journal = {{Vankulu Sosyal Araştırmalar Dergisi}},
  volume = {0},
  number = {7},
  pages = {223-252},
  school = {{Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Sanat Tarihi Bölümü Van}}
}

TY  - JOUR
AU  - Telli, Evin
AU  - Top, Mehmet
TI  - Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki Süryani Kiliseleri’ne Ait Kiborium Formlu Kduşkudşin Örnekleri
PY  - 2021
JO  - Vankulu Sosyal Araştırmalar Dergisi
VL  - 0
IS  - 7
SP  - 223
EP  - 252
ER  - 

Related sources