Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde mercimekte görülen toprak kökenli fungal hastalıkların etmenleri, yaygınlıkları ve moleküler karakterizasyonları ile mücadele olanaklarının belirlenmesi

Abstract

Bu çalışma, Diyarbakır, Mardin ve Şanlıurfa illerinde mercimek üretim alanlarında kök, kök boğazı ve gövde çürüklüğü ile solgunluk hastalığına neden olan toprak kökenli fungal etmenleri, yaygınlıkları ve moleküler karakterizasyonları ile mücadele olanaklarının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Mercimek ekim alanlarında, 2020-2021 üretim sezonunda fide ve çiçeklenme-kapsül oluşum döneminde sörveyler gerçekleştirilmiştir. Mercimek ekim alanlarında yapılan sörveyler sonucunda; kök, kök boğazı ve gövde çürüklüğü ile solgunluk hastalık belirtileri saptanmıştır. Sörveyler sonucunda fide döneminde 149 ve çiçeklenme-kapsül oluşum döneminde 383 olmak üzere toplam 532 fungus izolatı elde edilmiştir. Fungal izolatlar, morfolojik ve mikroskobik özelliklerine göre gruplandırılmıştır. Her grubu temsilen seçilen izolatların tanısı moleküler yöntemler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Ön patojenisite testlerinde virülensliği yüksek olduğu belirlenen 32 izolat, patojenisite denemelerine alınmıştır. Fide döneminde Diyarbakır, Mardin ve Şanlıurfa illerinde hastalık oranı sırasıyla %12.3, %26.0 ve %24.9, hastalığın yaygınlığı ise aynı sıraya göre %26.9, %65.3 ve %59.1; bu illerde çiçeklenme kapsül bağlama döneminde sırasıyla hastalık oranı %18.0, %17.6 ve %12.8, hastalığın yaygınlığı ise %29.2, %33.8 ve %34.2 olarak belirlenmiştir. Fide döneminde, 3 farklı cinse ait 7 fungus türü, çiçeklenme kapsül oluşum döneminde ise 6 cinse ait 10 fungus türü saptanmıştır. Patojenisite testlerinde F. acuminatum, F. redolens, F. oxysporum, F. solani, F. culmorum, R. solani, A. alternata, A. chlamydosporigena, M. phaseolina, S. sclerotiorum, B. cinerea ve Sclerotium sp. funguslarının patojen olduğu tespit edilmiştir. Bitki kök ve gövdelerinde belirgin lezyonlar oluşturmuştur. F. acuminatum, F. redolens, F. solani, R. solani, M. phaseolina ve S. sclerotiorum'a karşı test edilen tüm mercimek çeşitlerinin reaksiyonları farklılık göstermiştir. Çeşitlerdeki hastalık indeksi, 1.0 (Fırat 87) ile 1.6 (Altıntoprak) arasında değişiklik göstermiştir. Fırat 87, Tigris ve Çağıl en az hastalanan çeşit olarak belirlenmiştir. Tohum ilacı olarak kullanılan 3 fungisitin etkinliği ve uygulama dozu funguslara (F. acuminatum, F. redolens, F. solani, M. phaseolina,, S. sclerotiorum, R. solani) göre farklılıklar göstermiştir. Doz artışı ile etki oranı arasında bir paralellik olduğu saptanmıştır. Bütün funguslara olan etkinlik birlikte değerlendirildiğinde; triticonazole + pyraclostrobin'nin 75 ml'lik dozu %60.6, fludioxonil + metalaxyl-M'in 250 ml'lik dozu %55 ve Bacillus subtilis QST 713 ırkı'nın 350 ml'lik dozu %37.4 oranında etkili olduğu belirlenmiştir. İlk iki fungusitin mercimek kök ve kökboğazı çürüklüğüne karşı tohum uygulaması şeklinde önerilebileceği kanısına varılmıştır.

Keywords

Citation

@phdthesis{guneydoguanadolubolgesindemerc2023,
  title = {{Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde mercimekte görülen toprak kökenli fungal hastalıkların etmenleri, yaygınlıkları ve moleküler karakterizasyonları ile mücadele olanaklarının belirlenmesi}},
  author = {Sağır, Pınar},
  year = {2023},
  school = {{Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi}}
}

TY  - THES
AU  - Sağır, Pınar
TI  - Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde mercimekte görülen toprak kökenli fungal hastalıkların etmenleri, yaygınlıkları ve moleküler karakterizasyonları ile mücadele olanaklarının belirlenmesi
PY  - 2023
ER  - 

Related sources