GAP alanında farklı yöntemlere göre hesaplanan referans bitki su tüketimi değerlerinin gidiş analizi

Abstract

Bu çalısma ile Güneydogu Anadolu Projesi (GAP) alanındaki dokuz meteoroloji istasyonundan (Adıyaman, Gaziantep, Birecik, Sanlıurfa, Diyarbakır, Siverek, Cizre, Mardin, Siirt) alınan uzun yıllık aylık verilerle (sıcaklık, nem, solar radyasyon, rüzgar hızı, güneslenme süresi, buharlasma) referans bitki su tüketim (ETo) degerlerinin hesaplanarak ETo serilerindeki olası gidis bileseninin arastırılması amaçlanmıstır. ETo degerlerinin hesaplanması için 13 farklı yöntem (ASCE Penman- Monteith, PM; FAO 56 Penman- Monteith, PM56; 1996 Kimberly Penman, KP96; 1963 Penman Orijinal, PO63; FAO 24 Düzeltilmis Penman, CP24; FAO Penman, FAOP; FAO 24 Radyasyon, FAOR; FAO 24 Blaney-Criddle, BC24; FAO 24 Kap Buharlasma, PE24; Hargreaves ve Samani, HS85; Priestley- Taylor, PT72; Makkink, MA57; Turc, TU61) kullanılmıstır. Ayrıca, hesaplanan ETo degerlerindeki olası gidis bileseninin varlıgı Ardısık Mann-Kendall testi ile analiz edilmistir. Elde edilen bulgular; analiz süresinin ilk ve son on yıllık dönemlerinin ortalamalarına göre, en fazla artıs 3.74 mm gün-1 (%36) olarak CP24 yöntemi ile temmuz ayında Diyarbakır istasyonunda saptanmıstır. Aynı dönemde en fazla azalma ise, 2.35 mm gün-1 (% 26) olarak Gaziantep istasyonunda belirlenmistir. Yöntemler arasında en yüksek ETo degerini temmuz ayında 12.11 mm gün-1 ile BC24 yöntemi, aynı ayda en düsük deger ise 3.86 mm gün-1 ile Adıyaman istasyonunda belirlenmistir. Gidis analiz sonuçlarına göre ise; Sanlıurfa, Diyarbakır, Mardin illerinde ETo degerlerinde artan yönde önemli egilimler tespit edilmistir. Adıyaman, Gaziantep, Siirt, Birecik, Cizre ve Siverek'te ise ETo degerlerinde önemli azalma egilimleri belirlenmistir. Yöntemler kendi aralarında degerlendirildiginde; PM, PM56, KP96, PO63, CP24, FAOP, FAOR, BC24 yöntemlerinin genellikle bölge için ortak sonuçlar verdigi görülmüstür. PE24, HS85, PT72, MA57 ve TU61 yöntemlerinin ise genellikle artan yönde olmak üzere farklı sonuçlar verdigi görülmüstür. ETo degerlerindeki gidis egilimini, meteorolojik parametrelerin küresel ısınma ve/veya bölgesel bazda sehirlesme, sulama ve nufüs artısı gibi nedenlerin tetikledigi söylenebilir. GAP sulamalarının önemli bir kısmının bulundugu güney ovalarındaki (Harran ve Mardin-Ceylanpınar) ETo artısları gelecekte sulama suyu ihtiyacını artıracaktır.

Keywords

Citation

@mastersthesis{gapalanindafarkliyontemleregor2007,
  title = {{GAP alanında farklı yöntemlere göre hesaplanan referans bitki su tüketimi değerlerinin gidiş analizi}},
  author = {Altındağ, Mustafa},
  year = {2007},
  school = {{Harran Üniversitesi}}
}

TY  - THES
AU  - Altındağ, Mustafa
TI  - GAP alanında farklı yöntemlere göre hesaplanan referans bitki su tüketimi değerlerinin gidiş analizi
PY  - 2007
ER  - 

Related sources