Mardin'den derlenen keloğlan masalına arketipsel bir yaklaşım

Kurte

Sözlü anlatı geleneğinin en önemli yapı taşlarından biri olan masal, içerisindebarındırdığı olağan ve olağan dışı unsurlarla toplumların düşünüş, inanış ve hayat tarzınıyansıtan sembolik bir anlatı türüdür. Geçmişten günümüze önce dilden dile ardından yazıyaaktarılan masal, günümüzde çeşitli masal anlatıcıları tarafından dijital ortamlardasürdürülmektedir. Yeni bağlamının yanı sıra doğal ortamında da sürdürülen masal gündelikhayat içerisinde kişilere ortak bir kültür ve kültürel şuur sunar. Sözlü gelenekte önemli yeresahip masallar, kolektif bilinçaltının arketiplerini barındırmaktadır. Carl Gustav Jung’un DörtArketip adlı kitabında bahsettiği arketipler insanlığın ortak bilinç dışında yer alır. Bilinç vebilinçdışının ürünü olan masal ortaklığın yanı sıra anlatıldığı bağlamda yenidenşekillenmektedir.Bu çalışmada Türk masal tiplerinde önemli bir yere sahip olan Keloğlan masalı, Mardin’in merkez Artuklu ilçesinden derlenmiştir. Keloğlan tipi yöre Arapçasıyla “Il akra’a” “kelkişi” diye adlandırılmakta ve bilinmektedir. İncelenen masalda başkişi olan Keloğlan zeki, uyanık, güldüren, külyutmaz cesur vb. özelliklere sahip Keloğlan tipi özellikleri taşımaktadır.Buözellikler evrensel olmanın yanı sıra bir toplumun karakterini yansıtmaktadır. ÇalışmadaArtuklu’dan derlenen Keloğlan masalı Jung’un bahsetmiş olduğu ve Joseph Campbell’ıngeliştirdiği arketipsel sembolizm bakış açısıyla ele alınmıştır. Tespit edilen arketipler; animaanimus, gölge, persona, aşama, yeniden doğuş, kahraman, yüce birey-yaşlı bilge, hilebaz vebaba arketipleri olmak üzere dokuz alt başlıkta incelenmiştir. Masalda var olan sembollerinçözümlemesi yapılarak tablo halinde sunulmuştur.

Peyvên sereke

Jêgirtin

@article{mardindenderlenenkeloglanmasal2021,
  title = {{Mardin'den derlenen keloğlan masalına arketipsel bir yaklaşım}},
  author = {Uygur, Hatice Kubra and Mungan, Hayriye Sema},
  year = {2021},
  journal = {{Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi}},
  volume = {9},
  number = {26},
  pages = {34 - 51}
}

TY  - JOUR
AU  - Uygur, Hatice Kubra
AU  - Mungan, Hayriye Sema
TI  - Mardin'den derlenen keloğlan masalına arketipsel bir yaklaşım
PY  - 2021
JO  - Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi
VL  - 9
IS  - 26
SP  - 34 
EP  -  51
ER  - 

Çavkaniyên têkildar