Mardin Nusaybin dağ köylerinde yayılış gösteren bitkiler üzerine etnobotanik araştırma

Özet

Bu çalışma, Nusaybin dağ köylerinde yayılış gösteren ve tarımı yapılan kültür bitkilerinin yerel halk tarafından kullanımı üzerine kapsamlı bir inceleme sunmaktadır. Çalışma Mart 2023-Ağustos 2024 yılları arasında Nusaybin'in dağ köylerini kapsayan 17 mahallede gerçekleştirilen bu çalışmada, tohumlu bitkiler grubuna ait 18 farklı familyadan toplam 29 bitki taksonu tespit edilmiştir. Yörede, Brassicaceae ve Rosaceae familyaları yüksek sayıda etnobotanik olarak kullanılan takson bulundurmaktadır. Yapılan saha araştırması sonucunda, yerel halk tarafından çeşitli amaçlarla (26'sı gıda, 21'i tıbbi, 3'ü hayvan yemi, 3'ü yakacak, 1'i nazardan korunma, 1'i mobilya üretimi ve 1'i yapı malzemesi) kullanılan bitki taksonları belirlenmiştir. Çalışmamızda taksonların bilimsel Latince, bilimsel Türkçe ve yöresel Kürtçe isimleri verilmiştir. Nusaybin dağ köyleri, bitki çeşitliliği açısından zengin olması, yerel halkın ilçe merkezine ve sağlık kuruluşlarına uzak olması sebebi ile çalışma alanı olarak seçilmiştir. Ancak terör sebebiyle bazı köylere giriş-çıkışın yasak olması, yerel halkın içine kapanık ve çekingen tutumu, genç ve yaşlı nesil arasındaki dilsel iletişim aksaklığı kaynaklı bilgi aktarımının zayıf olması, güvenlik ve işsizlik problemleri nedeniyle köyden kente göç ve diğer yerleşim birimleri ile etnobotanik etkileşimin zayıflaması, kaynak kişilerin bitki kullanımı hakkında kısmen sınırlı bilgiye sahip olmaması nedeniyle arazi çalışmaları ve anket görüşmelerinde nispeten daha az sayıda etnobotanik bitki taksonu tespit edilmiştir. Bununla beraber, elde edilen verilerin etnobotanik bilgi birikimi veri tabanı başta olmak üzere biyoçeşitlilik, gıda ve farmasötik bilimlere önemli düzeyde katkı sunacağını düşünmekteyiz.

Anahtar kelimeler

Atıf

@mastersthesis{mardinnusaybindagkoylerindeyay2025,
  title = {{Mardin Nusaybin dağ köylerinde yayılış gösteren bitkiler üzerine etnobotanik araştırma}},
  author = {Çetin, Mehmet Emin},
  year = {2025},
  school = {{Mardin Artuklu Üniversitesi}}
}

TY  - THES
AU  - Çetin, Mehmet Emin
TI  - Mardin Nusaybin dağ köylerinde yayılış gösteren bitkiler üzerine etnobotanik araştırma
PY  - 2025
ER  - 

İlişkili kaynaklar