Adıyaman bölgesinde Karaboğaz formasyonunun kaynak kaya potansiyeli

Kurte

ÖZET ADIYAMAN BÖLGESİNDE KARABOGAZ FORMASYONUNUN KAYNAK KAYA POTANSİYELİ İstanbul Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Genel Jeoloji Programı'nda doktora tezi olarak hazırlanan bu çalışmanın amacı; Adıyaman bölgesinde Karaboğaz formasyonunun kaynak kaya potansiyelinin araştırılmasıdır. Çalışma alanı, Adıyaman ili çevresinde bulunan yaklaşık olarak 1000 km2'lik bir alanı kapsamaktadır. Alan Güneydoğu Anadolu Bölgesinin Orta Fırat bölümde yer alır Kuzeyde Malatya Dağlan doğu ve güneyde Fırat Nehri ve Atatürk Barajı ile çevrilidir. Çevresi dağlarla sınırlı olup bölge engebeli bir morfolojiye sahiptir. Çalışma alanı genelinde iki farklı iklim kuşağı etkilidir. Dağlık kesimlerde yani bölgenin kuzeyinde Doğu Anadolu, güneyinde ise Güneydoğu Anadolu Mimi hüküm sürer. Bunun yanı sıra en batı kesimlerinde Akdeniz ikliminin tesirlerini görmek mümkündür. Bölgenin jeolojik özellikleri bu çalışma sırasında derlenen Adıyaman sahasının 1/100.000' lik jeoloji haritası ve yaklaşık 150 kuyunun verilerinin değerlendirilmesi sonucu saptanmıştır. Çalışma alanında istifin tabanında, kuyulardan elde edilen veriler doğrultusunda, Derik grubuna ait Sosink formasyonu bulunur. Paleozoyik yaşlı birimler üzerine açısal uyumsuzlukla Mardin grubu ( Areban, Sabunsuyu, Derdere ve Karababa formasyonları ) gelir. Mardin grubu çökelimini takip eden bir kesiklik sonrasında, önce diskordans olarak Karaboğaz formasyonu ve bunun ardından geçişli olarak Sayındere formasyonu çökelmiştir. Daha üstte Sunak grubu ve bu grubun üzerinede Midyat grubu gelir. İstifin en üst kesiminde de Şelmo formasyonu bulunur. Ayrıca bazı kuyularda Allokton Koçali karmaşığı ve Karadut karmaşığı da kesilmiştir. Bölgenin tektonik çatısı, Miyosene kadar bir birlerinden " Tethys " okyanusu ile ayrılmış olan Arabistan ve Anadolu levhalarının Kretase den başlayarak yakınlaşması sonucu gelişen tektonik olaylarla, Miyosen sonuna rastlayan çarpışma sonucu sürüklenim örtülerinin -132-güney yönünde itilerek, bölge kuzeyine yerleşmelerini sağlayan ikinci bir ana diyastrofik bir olayın etkisiyle kurulmuştur. Çalışma alanında kaynak kaya potansiyeli olan litolojiler Derdere, Karababa ve Karaboğaz formasyonlarıdır. Hazne kaya niteliğine sahip birimler ise Sabunsuyu, Derdere, Karababa ve Karaboğaz formasyonlarıdır. Hazne kaya niteliğinde olan birimlerin örtü kayası genellikle Sayındere formasyonudur. Ayrıca Mardin grubu içindeki hazne kayalar için Karaboğaz formasyonunun geçirimsiz bazı seviyeleri, Deredere formasyonu için Karababa formasyonu örtü kaya özelliği sunar. Kapanların çoğunluğu kıvamlanma ve faylanmanın ortak etkisiyle oluşmuş bileşik kapanlardır. Çalışma alanında toplam 14 kuyuda Karaboğaz formasyonundan alınan örneklerde yapılan Organik jeokimyasal analizler yardımıyla birimin kaynak kaya potansiyeline yönelik parametreler ve değişimleri saptanmıştır. Toplam organik karbon, piroliz, özütleme, ince kolon kromatografisi, kolon kromatografisi, gaz kromatografisi ve gaz kromatografisi-kütle spektrometresi analizleri sonucunda Toplam Organik Karbon ( TOK ) değerlerinin kuzey ve güneye doğru gidildikçe azaldığı, birimin genel olarak TİP II denizel organik madde içerdiği ve olgun olduğu tespit edilmiştir. Organik madde miktarı, organik madde tipi ve olgunlaşma düzeyi açısından ayrıntılı olarak değerlendirilen Karaboğaz formasyonunun iyi bir kaynak kaya potansiyeline sahip olduğu saptanmıştır. Karaboğaz formasyonunun bir şelf ortamında, anoksik koşullarda " Upwelling " mekanizmasının etkisiyle çökeldiği ortaya konmuştur. -133-

Peyvên sereke

Jêgirtin

@phdthesis{adiyamanbolgesindekarabogazfor1997,
  title = {{Adıyaman bölgesinde Karaboğaz formasyonunun kaynak kaya potansiyeli}},
  author = {Kavak, Orhan},
  year = {1997},
  school = {{İstanbul Üniversitesi}}
}

TY  - THES
AU  - Kavak, Orhan
TI  - Adıyaman bölgesinde Karaboğaz formasyonunun kaynak kaya potansiyeli
PY  - 1997
ER  - 

Çavkaniyên têkildar