Güneydoğu Anadolu bölgesinde faaliyet gösteren tarım danışmanlarının iş memnuniyetlerinin tarımsal yayım açısından değerlendirilmesi

الملخص

Araştırmanın amacı, Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yer alan Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak illerinde kamu dışı organizasyonlarda görev yapan tarım danışmanlarının iş memnuniyetlerinin tarımsal yayım açısından değerlendirilmesidir. Bu kapsamda tarım danışmanlarının işlerinden memnuniyet düzeyleri ve iş memnuniyetlerini etkileyen faktörler belirlenmiştir. Çalışma tam sayım örneklem ile yürütülmüştür. Araştırma tasarımında nicel ve nitel verilerin birlikte kullanıldığı "açımlayıcı sıralı karma yöntem deseni" kullanılmıştır. Buna göre araştırmanın nicel verilerini, 2018 Eylül ve 2019 Şubat tarihleri arasında araştırma sahasındaki kamu dışı organizasyonlarda çalışan 150 tarım danışmanı ile yüz yüze yapılan anketlerden elde edilen veriler oluşturmuştur. Nitel araştırma verilerini ise, 17 Haziran 2019 tarihinde Güneydoğu Anadolu Bölgesinin tüm illerinden tesadüfi olarak seçilen 27 tarım danışmanı ile yarı yapılandırılmış görüşme tekniğinin kullanıldığı odak grup görüşmesi verileri oluşturmuştur. Elde edilen nicel verilerden danışmanların sosyo-demografik özellikleri ve memnuniyet düzeyleri tanımlayıcı istatistiklerle, memnuniyetlerini belirleyen faktörler açımlayıcı faktör analiziyle ve memnuniyetlerini etkileyen faktörler Binary Lojistik Regresyon analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Nitel görüşme verileri ise içerik analizi metodu kullanılarak analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. İş memnuniyetine ilişkin yargılar; kaynak taraması, araştırmacının saha deneyimi ve saha uzmanlarının görüşleri dikkate alınarak oluşturulmuş ve dört kategoride değerlendirilmesi uygun görülmüştür. Bunlar sırasıyla danışmanların işe dair kişisel memnuniyetleri, organizasyonlarının sağladığı fiziksel ortam ve imkânlara dair memnuniyetleri, kurum içi kişiler arası ilişkilerine dair memnuniyetleri ve yöneticilerinin yönetim anlayışlarına ilişkin görüşleridir. Her bir kategoriye ayrı ayrı açımlayıcı faktör analizi uygulanmış ve her bir kategorideki en önemli faktörler belirlenmiştir. Analiz sonucuna göre faktör yükleri dikkate alındığında; danışmanların yargılara ilişkin verdikleri ifadelerde en yüksek değerler sırasıyla; yöneticilerine ait yargılarına, ekip arkadaşlarıyla ilişkilerine, organizasyonun sağladığı fiziksel ortama ve son olarak işlerine dair kişisel memnuniyetlerine ilişkin yargılara verdikleri puanlarda gözlenmiştir. Tüm faktörlerde işlerinden "memnun" düzeyde oldukları saptanmıştır. Nicel araştırma sonuçlarına göre; danışmanların %61,3'ünün aylık gelirleri 2000 TL ve altındadır. Nitel görüşmelerde ise düşük maaş sorunu danışmanların motivasyonunu olumsuz etkileyen en önemli faktör olarak çıkmasına rağmen, modelde önemli bir faktör olarak yer almadığı saptanmıştır. Bunun nedenin maaş koşullarının esnek olmaması ve işlerinin devam etmesinde maaştan daha kritik konuların ön plana çıkmasından kaynaklı olduğu düşünülmektedir. Ayrıca danışmanların işlerinden memnun olmalarını sağlayan farklı sebepler vardır. Danışmanların işlerinden memnun olmalarını zorunlu kılan sebepler, bölgede iş imkânlarının sınırlı olması, birçok mezunun iş güvencesi açısından garanti olarak gördüğü kamunun ziraat mühendisi/tekniker alımını azaltması ve/ya almaması, çoğu danışmanın mevcut yeterliliklerinin (yabancı dil bilme, ehliyet, bilgisayar ve program kullanma becerisi, seyahat engeli olmaması, iş deneyimi vb.) özel şirketlerin işe alımlarda talep ettiği koşulları sağlayamaması olarak tespit edilmiştir. Belirtilen yetkinliklerin kazanılması; kendini geliştirme isteği, zaman, para ve çaba gerektirmektedir. Mevcut koşullarda bu yeterliliklerin bazen birini bazen de birden fazlasını karşılayamayan mezunlar meslekleri dışında farklı işleri yapmamak için de danışmanlık mesleğini devam ettirebilmektedirler. Ayrıca, danışmanların mesleklerine ilişkin olumlu algı, tutum ve görüşleri ile kırsal halka ve çiftçiye yardımcı olmanın kendilerini iyi hissettirmesi gibi sebepler de düşük maaş almalarına rağmen işlerinden memnun olmalarında etkilidir. Danışmanlar işlerinden birtakım avantajlar sağladıklarını ve sağlayacaklarını düşündükleri için de işlerinden memnun hissetmektedirler. Danışmanlarda kamu dışı organizasyonlarda çalıştıkları halde dahi kamunun desteği ile maaşlarını aldıkları için daha önceki deneyimlerde olduğu gibi bir gün kamuya alınabilecekleri beklentileri vardır. Bunun yanı sıra, danışmanlık mesleğinin kadınlar açısından toplumdaki geniş aile yapısını koruması ve gençlerin şehir dışında çalışmalarını gerektirmemesi, mezunlar açısından işin deneyim kazandırması ve sigorta başlatılması gibi avantajları olduğu söylenebilir. Bunlara ek olarak çoğu danışmanın ve organizasyonun bakanlık tarafından verilen desteği doğrudan maaş olarak algıladıkları tespit edilmiştir. Bu sebeple kurum yöneticilerinin danışmana maaş verme konusunda yeterli sorumluluğu almadığı danışmanın da yönetmelikteki bazı maddelerden kaynaklı işinin devamlılığı için işverene "muhtaç olduğunu" düşünmesinden kaynaklı kazanılmış hakkı olan maaşı işvereninden talep etmek yerine devlettin destekleme ödemesini artırmasını talep ederek istediği saptanmıştır. Yapılan çok değişkenli analizde danışmanların iş memnuniyetini etkilediği varsayılan demografik değişkenlerle kurulan ilk modelde "cinsiyet, medeni durum, eğitim düzeyi, çalıştığı kurum türü, tarım danışmanı olmak isteme sebebi " bağımsız değişkenleri önemli olarak belirlenmiştir. Danışmanların mesleğe ilişkin tutum ve görüşlerinin memnuniyetlerini etkilediği varsayılan ikinci modelde ise "danışmanın işini severek yapması, işini yaparken zorlanmaması, kurumsal hedeflerin belirlenmesinde görüşlerinin alınması, danışmanlık faaliyetinin ziraat odalarında ve tarımsal örgütlerde uygulanıyor olması ve mesleğini yakınlarına önerecek kadar değerli görmesi" bağımsız değişkenleri önemli bulunmuştur. Çalışmanın nitel verilerinin analizinde tarım danışmanlarının iş memnuniyetini olumsuz etkileyen en önemli faktörler, ücretlerin yetersizliği, maaş ödemelerindeki aksamalar, ulaşım araçlarının kullandırılmasındaki sorunlar, çiftçi eğitimi ve demonstrasyonlar için yeterli finansmanın olmaması olarak saptanmıştır. Bu sınırlılıkların, yeni teknolojilerin bölge halkına ulaştırılmasında engel olduğu sonucuna varılmıştır.

الكلمات المفتاحية

الاقتباس

@phdthesis{guneydoguanadolubolgesindefaal2020,
  title = {{Güneydoğu Anadolu bölgesinde faaliyet gösteren tarım danışmanlarının iş memnuniyetlerinin tarımsal yayım açısından değerlendirilmesi}},
  author = {Kaynakçı, Cevahir},
  year = {2020},
  school = {{Ondokuz Mayıs Üniversitesi}}
}

TY  - THES
AU  - Kaynakçı, Cevahir
TI  - Güneydoğu Anadolu bölgesinde faaliyet gösteren tarım danışmanlarının iş memnuniyetlerinin tarımsal yayım açısından değerlendirilmesi
PY  - 2020
ER  - 

مصادر ذات صلة